قسمتهای مختلف بدن اسب

قسمتهای مختلف بدن اسب

دستگاه گوارش

دستگاه گوارش به ترتيیب از قسمتهاي زير تشکيل شده است:

۱- دهان: با لبها آغاز و به حلق ختم مي شود، در آن زبان و دندانها قرار داشته و غدد بزاقي با ترشحات خود به عنوان اولين عامل شيميايي به هضم کمک مي کنند.

۲- حلق: يک سوراخ به سمت دهان، دو سوراخ به سمت بيني، يک سوراخ به سمت مري، يک سوراخ به سمت حنجره و دو سوراخ به سمت گوش دارد.

۳- مري: از سه ناحيه دهاني، گردني و سينه اي تشکيل شده و بافتي از جنس عضلات صاف غير ارادي دارد.

۴- معده: از دو بخش پيش معده و معده اصلي تشکيل شده که فقط معده اصلي سلولهاي ترشحي دارد. از بالا توسط دريچه کارديا به مري و از پايين توسط دريچه پيلور به روده کوچک وصل مي شود. در معده سلولهاي مرز نشين اسيد معده ترشح مي کنند و محيط را اسيدي مي کنند. همچنين اين سلولها ماده اي به نام فاکتور دروني ترشح مي کنند که با ويتامين ب۱۲ موجود در غذا ترکيب شده و موجب جذب آن در انتهاي روده باريک مي شود. سلولهاي اصلي پپسينوژن ترشح مي کنند که در محيط اسيدي معده به پپسين تبديل مي شود و بر روي مولکولهاي پروتئيني اثر مي کند. سلولهاي موکوس که پيش ساز سلولهاي مخاطي، مرزنشين و اصلي مي باشند، حاوي موسين هستند.

۵- روده ها:

الف) روده کوچک: که از سه بخش دوازدهه، تهي روده (مياني) و لگني تشکيل شده است. روده باريک دو نوع حرکت دارد که يکي باعث راندن مواد غذايي به سمت روده بزرگ و يکي باعث مخلوط شدن غذا با شيره هاي گوارشي مي شود.
ب) روده بزرگ: شامل، روده کور، قولون و راست روده که به مخرج منتهي مي شود. در روده کور و قولون هضم ميکروبي که قسمت مهمي از هضم است انجام مي شود و اين دو قسمت از بخشهاي مهم دستگاه گوارشند.

علاوه بر غدد بزاقي، لوزالمعده و کبد هم از غدد ضميمه دستگاه گوارش هستند. در ضمن اسب کيسه صفرا ندارد ولي اين به معني عدم توليد صفرا نيست و فقط عضو ذخيره آن را ندارد ولي صفرا ترشح مي کند.

 

دستگاه تنفس

دستگاه گوارش شامل قسمتهاي ذيل است:

۱- بيني: دو سوراخ نيم هلال با ديواره قابل انبساط و قابليت حلقوي شدن در هنگام فعاليت شديد و افزايش حجم ورود و خروج هوا.

۲- ناي: متشکل از ۶۰-۵۰ حلقه غضروفي ناقص که از حنجره تا ناف شش امتداد دارد و حدود ۸۰-۷۵ سانتيمتر طول و ۶-۵ سانتيمتر قطر دارد.

۳- ششها: از دو بخش راست و چپ تشکيل شده اند که بخش راست بزرگتر است.

اخته کردن اسب

اخته كردن اسب

 

چرا اخته كنیم ؟
1- اسبهای نر مانند حیوانات دیگر همجنس خود پس از بلوغ بد خلق و وحشی می شوند و گاهی  بدخلق وحشی می شوند و گاهی عادات بد و حتی خطرناك پیدا می كنند .
گاز گرفتن – لگد زدن – صدمه زدن به اسبهای دیگر و اشخاصی كه با آنها سر و كار دارند و برخی اوقات اتفاقاتی كه ممكن است باعث مرگ شود و این از نتایج وضع روانی اسبها در این دوره از زندگی آنها است .
نگهداری اسبهای نر همیشه گرانتر تمام می شود زیرا باید پیوسته در اطاقكهای انفرادی نگهداری شوند كه به توجه دائمی نیاز دارند.
2- خلق و خوی بد اغلب اسبهای اخته نشده را حیواناتی غیر قابل اعتماد می كند . در مسابقات نمی توان بر روی چنین اسبهائی حساب كرد و بخصوص اگر مادیانی در اطراف باشد ممكن است غیر قابل كنترل شوند و وضع ناخوشایندی بوجود آورند كه باعث صدمه خوردن سواركار و اسبهای دیگر و خود حیوان شود .
حالت وحشی حیوان بر روی تربیت كننده و سواركار و صاحب اسب اثر می گذارد و باعث می شود كه آنها از حیوان بترسند . اسب این وضع را درك می كند و ترس اشخاص را تشخیص می دهد .این ترس او را وحشی تر می كند تا جائی كه كاملا غیر قابل كنترل و خطرناك می شود. در این موقعیت تربیت كننده و خدمه و سواركار برای اعمال كنترل ناچار به استفاده از روشهای غلط      می شوند و شلاق زدن و آزار بدنی را برای فرمانبردار كردن حیوان مورد استفاده قرار می دهند.
3-  اسب از تنبیهات بیزار است و بتدریج كینه سواركار و تربیت كننده خود را بدل می گیرد و گاهی بر علیه آنها چنان می شورد كه باعث صدمه فراوان و حتی مرگ آنها می شود .
اخته كردن اسب بر هیچیك از توانائی ها و كیفیات مطلوب حیوان اثر نمی گذارد و فقط خلق و خوی وحشیانه اش را ناپدید می كند . حتی فكر اینكه اخته كردن نیروی بدنی یا سرعت اسب را كم می كند اشتباه محض است
كافیست كه نگاهی به مسابقات اسبدوانی و برندگان آن بیاندازیم و یا در مسابقات سه روزه می بینیم كلیه برندگان آنها از اسبهای اخته بوده اند .
بنابراین اخته كردن كلیه كیفیتهای لازم برای رقابت و مسابقه اسبها را محفوظ نگه می دارد خواه این رقابتها پرش و یا مسابقات سرعت باشد و یا شكار و چوگان و غیره …
اسب اخته شده قابل اعتمادتر است ، خوش اخلاق تر است و برای كودكان و سواركاران تازه كار و آنانكه برای تفریح سواركاری می كنند مناسب است چنین اسبی از نظر اقتصادی بسیار با صرفه تر است زیرا خرج نگهداری آن به مراتب كمتر و زندگی قابل استفاده اش طولانی تر است .
 در چه سنی اخته كنیم ؟ بهتر است كه اسب را در جوانی و قبل از اینكه عادتهای بد و خوی ناخوشایند بیابد اخته كنیم . بهترین موقع هنگامی است كه حیوان به بلوغ رسیده باشد ، معمولا بین یكسال و نیم تا دو سالگی موقع مناسبی است . اسبانیكه دیرتر به بلوغ می رسند طبیعتا دیرتر اخته می شوند زیرا بیضه های آنها دیرتر پائین می افتد . گرچه بهترین موقع اخته كردن هنگامی است كه حیوان هنوز بد خلق نشده باشد لیكن اسب را می توان در هر سنی اخته كرد .
اگر حیوان خلق بد و عادات ناخوشایند را پیدا كرده باشد اخته كردن نتیجه مطلوب را در بر نخواهد داشت لیكن بی اثر نیز نیست و تاثیر آن تقریبا همیشه مثبت است .
 
جراحی : اخته كردن عملی نسبتا ، بسیار ساده است و با جنبه استثناء برای اسب بی خطر است ، عمل باید حتما بوسیله یك دامپزشك جراح صورت گیرد كه در صورت بروز هر گونه اشكالی از عهده كار برآید. اخته كردن در ایران متاسفانه شهرت خوبی ندارد . علت آن اینست كه اغلب اشخاص بی تجربه و ناوارد در گذشته عمل مزبور را انجام داده اند و اسبهای اخته شده نیز پس از عمل مورد مواظبت و مراقبت بهداشتی لازم قرار نگرفته اند .
عمل جراحی پس از اینكه محل مورد نظر با دقت شسته و استرلیزه شده در حالیكه اسب ایستاده است و با كمك داروهای بی حس كننده موضعی و یا بوسیله داروهای بیهوشی در حالیكه حیوان دراز كشیده است انجام می گردد. كیسه محتوی بیضه بطول ده تا پانزده سانتیمتر شكافته می شود و بیضه خارج می گردد. رگها و مجراهای متصل به بیضه بوسیله گیره های جراحی بسته شده و سپس قطع می گردند.عمل برای خارج كردن بیضه دوم عینا تكرار می شود .
در این عمل مانند هر عمل جراحی دیگر مقداری خونریزی وجود خواهد داشت كه بیشتر رگهای پوست شكافته شده كیسه محتوی بیضه ها است و اهمیت چندانی ندارد . در میان اسبها خونریزی شدید و خطرناك كم دیده می شود زیرا تعداد بسیار كمی از اسبها به خونریزی مزمن مبتلا می شوند
شكافهای ایجاد شده پس از خارج ساختن بیضه ها دوخته نمی شوند. دلیل آن اینستكه بیضه های خارج شده حجم قابل ملاحظه ای را در داخل كیسه اشغال می كرده اند و در صورتیكه بخیه زده شوند مقدار زیادی خونابه و سرم بدن و مایعات لنفاوی در كیسه جمع می شوند و باعث ورم كیسه و عفونت می گردد . بنابراین شكافهای مزبور بحال خود گذارده می شوند تا مواد نامبرده بتوانند از داخل كیسه ها خارج شوند . خونابه و سایر تراوشات باید روزانه با آب سرد از روی پاهای حیوان شسته شود لیكن نباید اجازه داد كه آب مستقیما بر روی زخم پاشیده شود .
برای اینكه تراوشات بخوبی از شكافها خارج شوند باید اسب را ورزش داد ، روز بعد از جراحی باید اسب را سوار شد یا برای مدتی حدود یك ساعت یرتمه برد .
این برنامه را باید برای مدت دو هفته ادامه داد . پرش از روی مانع ها كوتاه نیز بی ضرر است ولی باید هوشیار بود كه كثافات از سطح زمین بر روی زخم پاشیده نشود .
با همه مراقبت ها موضع جراجی شده قدری ورم خواهد كرد كه در اسبهای سالخورده از اسبهای جوان و چاق بیشتر محسوس است . درصورتیكه ورم فوق به عفونت مربوط نباشد طبیعی است و نباید باعث نگرانی باشد .
بدین ترتیب شكافها نیز كم كم سرتاسر جوش می خورند. بهبود كامل سه هفته طول می كشد.
عمل اخته اگر در محل مخصوص و مدرن جراحی اسب انجام نگیرد و در امكانی كه وجود احتمال باكتری ها و میكروبها وجود دارد انجام بگیرد می تواند منشاء خطراتی برای حیوان اخته شده باشند. علاوه بر محیط مناسب و تمیز دامپزشك جراح احتمال خطر عفونت را با شستن دقیق و سائیدن محل جراحی با محلولهای ضد عفونی به حداقل می رساند . او احتمالا برای پیشگیری از عفونت برای مدت پنج تا شش روز مقداری داروی آنتی بیوتیك نیز تجویز خواهد كرد .
محل استراحت اسبهای اخته شده باید كاملا تمیز نگه داشته شود . كاه تمیز برای خوابیدن حیوان باید فرآهم گردد و فضولات اسب از محل برداشته شود .محل خوابیدن تمیز تا زمانی كه زخم كاملا بهبود یابد می بایست ادامه داشته باشد .
بدین ترتیب است كه اسب می تواند دراز بكشد و استراحت كند .بستن حیوان بطوریكه مجبور باشد دائما سرپا بایستد نه تنها باعث ناراحتی و خستگی حیوان می شود بلكه ممكن است اشكالات خطر ناك دیگری را نیز بوجود آورد .
باید توجه داشت كه زخم عمل اخته محل مناسبی برای فعالیت ویروس كزاز است در صورتیكه كزاز باعث عفونت شود خطر مرگ حیوان وجود خواهد داشت از طرفی باید آگاه بود كه پهن و فضولات اسب خود انباشته از ویروس كزاز است .
دامپزشك جراح بهنگام عمل اخته واكسن كزاز نیز به اسب می زند . لیكن در صورتیكه این اولین باری است كه حیوان واكسینه می شود امكان دارد نتواند با سرعت كافی خود را برای دفاع در مقابل بیماری كزاز آماده كند . از طرفی چون هر زخمی محل احتمالی مناسبی برای فعالیت ویروس كزاز است توصیه می شود كه تمام صاحبان اسب اطمینان حاصل كنند كه اسبهایشان بهر حال بوسیله دامپزشك واكسینه شده باشند .
در تعداد بسیار محدودی از اسبها بیماری فتق بروز می كند و در مورد اسبانی كه تازه اخته شده اند این ناراحتی باعث می شود كه مقداری از روده های حیوان به داخل كیسه بیضوی راه یابد و یا از شكافها خارج شود. این ناراحتی بكلی مربوط به عمل اخته كردن نیست . باید دانست كه اگر اسبی پس از اخته شدن دچار فتق شود بدون عمل اخته نیز دیر یا زود بدان مبتلا می شده است . بهرحال این ناراحتی بندرت ظاهر می شود .ولی اگر بروز كند یا هر قسمتی از بافتهای داخلی در میان شكافها قرار بگیرد باید فورا مورد توجه دامپزشك جراح قرار گیرد .زیرا شكافها با وجود آنها التیام نخواهد یافت .
مراقبت های قبل از عمل جراحی اخته شامل 12 تا 24 ساعت گرسنگی و تشنگی است . معمولا اگر داروی بیهوشی مصرف شود حیوان را برای 24 ساعت گرسنه و تشنه نگه می دارند .برخی اوقات از میزان غله حیوان كاشته می شود زیرا غله باعث ورم پس از عمل جراحی می شود .

توکسوپلاسموز ( toxoplasmosis)

توکسوپلاسموز ( toxoplasmosis)

توکسوپلاسموز یک بیماری انگلی مشترک بین انسان و حیوان است که معمولاً از راه خوردن غذاها و آب آلوده به تخم انگل توکسوپلاسما که در مدفوع گربه های آلوده وجود دارد یا با خوردن گوشت آلوده به نوع بافتی انگل به انسان انتقال می یابد . گربه های مبتلا میلیونها تخم انگل را درمحیط می پراکنند و این تخمها تا چندین ماه بیماریزا هستند .                    
به همین خاطر تماس با خاکهای آلوده و خوردن سبزیجات و میوه های انگل زدایی و ضدعفونی نشده از مهترین راههای انتقال است . دامها نیز با خوردن این تخمهای انگل ، مبتلا به نوع بافتی انگل می شوند و خوردن گوشت آلوده آنها نیز برای انسان بیماریزاست . 
بنابراین در انتخاب گوشت مصرفی و پختن کامل آن باید دقت کرد  .این عفونت اگر در دوران بارداری خانمها رخ دهد خطرات زیادی برای جنین دارد و موجب اختلال تکاملی او و آسیب به اعضای حیاتی وی خواهد شد . آسیب چشمی جنین می تواند در آینده موجب نابینایی فرد گردد.

 همه گیری شناسی:

انگل تقریبا به تمامی حیوانات خونگرم عادت کرده است.

هیچ گونه تفاوت ایمنی شناختی بین سویه ها نشان داده نشده است اما در شدت انها تفاوت وجود دارد.

شواهد نشان می دهد که انتقال انسان به انسان در این بیماری محدود است.

عفونتهای اتفاقی ازمایشگاهی غیر معمول نیست.

عفونت از راه دهان بینی و تلقیح زیر جلدی اتفاق می افتد.

کیست ها معمولا در گوشت قرمز وجود دارند ( در گوشت خوک وگوسفند بیشتر از گوشت گاو است) پختن گوشت عامل بیماری را از بین می برد اما باید به افراد زیر توجه کرد:

الف) مصرف کنندگان گوشت خام یا نیمه پخته (معمولا مرکز گوشتهایی که به مصرف تهیه کباب می رسد نیمه پخته است)

ب) کسانی که با گوشتهای الوده سرو کار دارند.

7. اووسیست مقاوم در مدفوع گربه تشکیل می شود(بین تماس با گربه و حضور پادتن در انسان ارتباط وجود دارد). 

توکسوپلاسموز در انسان :

عفونتی معمول است اما ایجاد بیماری با نشانه های درمانگاهی ناد ر است.

در اکثر کشورها تا60 درصد بالغان با عفونت مواجه می شوند.

تظاهرات درمانگاهی :

عفونتهای مادر زادی

الف) معمولا به صورت عفونت اولیه وجود دارد.

ب) سویه حاد عامل ان است.

پ) به نظر میرسد که هرچه زمان ایجاد عفونت در هنگام حاملگی زودتر باشد بیماری شدیدتر است (به علت ضعیف بودن ایمنی در جنین)

ت) هر قسمتی از دستگاه اعصاب مرکزی ممکن است در گیر شود اما شایع ترین نوع بیماری ضایعات شبکیه در یک یا هر دو چشم است.

ث) صدمه به مغز یا طناب نخاعی ممکن است سبب ایجاد صرع یا عقب افتادگی ذهنی یا آب اوردگی مغز شود.

ج) ممکن است در نتیجه بازگرد عفونت تاخیری ( relapsing infection) رحمی ایجاد می شود.

ایجاد سقطهای مکرر:

به علت مقاومت ایمنی ناقص نسبت به حضور انگل در عضله رحم .

لنفاد نوپاتی

الف) مهم ترین عامل ایجاد لنفاد نوپاتی پس از تب غده ای ( glandular fever) است.

ب) ممکن است یک یا چند گره لنفاوی الوده شوند.

ضایعات سایر اندام ها:

برای مثال التهب عضله قلب ( myocarditis)

دقت کنید که همراهی عوامل سرکوب کننده ایمنی با این عفونت بسیار خطرناک است. 

توکسوپلاسموز در حیوانات اهلی

گربه:

عفونت بدون نشانه در گربه شایع است به همین دلیل این حیوان نقش مهمی در همه گیری شناسی بیماری ایفا می کند. به طور کلی توکسوپلاسموز با نشانه های درمانگاهی در بچه گربه ها اتفاق می افتد.

نشانه ها:

بی اشتهایی

خواب الودگی

تب

تنگی نفس

مرگ یا بیماری بازگرد همراه با کم خونی، تب نوبه ای ، درگیری دستگاه اعصاب مرکزی و احتمالا سقط

کالبد گشایی :

ضایعات گرهکی  (nodular ) نکروتیک در ریه ها دیده میشود. عفونتهای اولیه بدون نشانه نیز معمول است.

تذکر: دفع اووسیست های مقاوم در مدفوع ممکن است در گربه ها اتفاق بیفتد. به نظر می اید که با توکسو کاراکتی نیز مرتبط باشد.

سگ:

معمولا در سگ توکسوپلاسموز بدون نشانه درمانگاهی ایجاد می شود.و فقط نشانه های خفیف و گذرا دارد.عدم بلوغ و همراه شدن با بیماری دیستمپر حساسیت نسبت به بیماری را افزایش دهد.

عفونت با نشانه های درمانگاهی اغلب در توله سگ ها اتفاق می افتد. درسگ تعداد راکتورهای مثبت سرمی زیاد است .

دیستمپر:

الف) مقاومت را کاهش می دهد.

ب) عفونتهای تاخیری را مجددا فعال می سازد.

ضایعات:

الف) اغلب در دستگاه اعصاب مرکزی دیده می شود.

ب) در ریه ها نیز دیده می شود.

گوسفند :

الف) توکسوپلاسموز یکی از علل مهم و معمول سقط جنین است.

ب) گاهی نشانه های عصبی ایجاد می کند.

دستورات پیشگیری از سقط در گوسفند بر اساس این موارد است:

عفونت در اواسط حاملگی باعث مرگ جنین وسقط می شود.

عفونت در اواخر ابستنی معمولا سبب مرگ جنین نمی شود اما جنین را الوده میسازد.

میش هایی که قبلا مبتلا شده اند در مقابل عفونت مجدد در حاملگی های بعدی مقاومند.

ابتلای به عفونت قبل از جفت گیری از پیشروی و ایجاد عفونت در خلال ابستنی جلوگیری می کند.

بره هایی که در هنگام زایمان الوده شده اند هنگامی که ابستن می شوند در مقابل عفونت مجدد مقاومت می کنند.

از عفونت متقاطع می توان برای کنترل بیماری استفاده کرد.

خوک :

سقط جنین و مرده زایی ایجاد می کند.

تنگی نفس و کاهش وزن در خوکچه های جوان به دنبال عفونت های مادر زادی یا پس از زایمان بروز می کند.

گاو" فقط شواهد سرم شناسی وجود دارد.

اسب :

فقط شواهد سرم شناسی وجود دارد

طیور :

ممکن است سبب ایجاد کوری و نشانه های عصبی همراه با درگیری فراگیر بافتی شود.

تشخیص ازمایشگاهی :

الف) سرم شناسی : ازمایشگاه رنگ سابین فلدمن بر روی :1)نمونه های گرفته شده 2)

ارگانیسم های زنده دارای حدت و عامل سرم (Serum Factor)

انسان ازمایش ثبوت مکمل نیز همراه با سایر روش ها به کار میرود.

جداسازی انگل با تزریق به موش

ازمایش اسیب شناسی بافتی

روش پادتن فلورسنت

پیشگیری و کنترل :

خانم های باردار باید از بازی و تماس با بچه گربه ها پرهیز کنند و در صورت انجام چنین کاری از دستکش استفاده کنند.

خانم های باردار باید پس از دستمالی کردن گوشت خام دستهای خود را بشویند.

انجماد ممکن است کیست ها در گوشت از بین ببرد اما پختن کامل گوشت توصیه می شود.

خانم های باردار باید از تماس با میش های در حال زایمان خودداری کنند.

کارکنان ازمایشگاه باید شرایط ایمنی ازمایشگاهی را به دقت به کار بندند.

باید از الودگی سبزی ها و علوفه با مدفوع گربه جلوگیری کرد.